Widząc małe zainteresowanie tematem SMR ze strony władz Miasta, Powiatu i Gminy wraz z Kolegą Pawłem Plintą złożyliśmy do prezydenta Janusza Chwieruta interpelację w sprawie stanu zaawansowania budowy “małego atomu” oraz wykorzystania nowej inwestycji do promocji i gospodarczego rozwoju Oświęcimia. Cała jej treść poniżej:

Poniżej odpowiedź, którą otrzymaliśmy od gospodarza Oświęcimia:

Nic nas nie jest już chyba w stanie zaskoczyć… Styl odpowiedzi Pana prezydenta Chwieruta świadczy o nim samym i otaczającym go środowisku politycznym. Sami z resztą co oceńcie.

Władze Oświęcimia, Gminy Oświęcim, Powiatu Oświęcimskiego milczą w sprawie planowanej budowy elektrowni w Stawach Monowskich. Dlatego na potrzeby “Kuriera Oświęcimskiego” postanowiłem przygotować kilka publikacji w formie pytań i odpowiedzi związanej z SMR. Pierwsza część została opublikowana już w wersji papierowej “Kuriera Oświęcimskiego”. Na pytania odpowiada p. Mariusz Ilnicki, SMR Development Expert z firmy Orlen Synthos Green Energy sp. z o.o.

W której lokalizacji (Ostrołęka, Włocławek, Warszawa, Tarnobrzeg, Stalowa Wola, Dąbrowa Górnicza, Kraków i Stawy Monowskie) inwestycja jest najbardziej zaawansowana? W której lokalizacji może powstać pierwsza elektrownia?

OSGE obecnie koncentruje się na działaniach zmierzających do rozpoczęcia budowy elektrowni z reaktorami BWRX-300 w trzech lokalizacjach: Stawy Monowskie, Włocławek i Stalowa Wola. Dla tych projektów spółka posiada wydane przez Min. Klimatu i Środowiska w 2023 roku decyzje zasadnicze (decyzja dla Włocławka została na wniosek inwestora zmieniona w lutym 2026 przez Ministra Energii – zwiększono liczbę możliwych jednostek z czterech do sześciu). W odniesieniu do dwóch projektów – Włocławek i Stawy Monowskie – zostały już wydane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) postanowienia o zakresie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zaś dla Stalowej Woli został złożony odpowiedni wniosek. Dla Stawów Monowskich OSGE posiada także decyzję o warunkach przyłączenia do sieci, wydaną przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. W dniu 26 czerwca 2026 r. OSGE wystąpiło do Ministra Energii o rozpoczęcie prac nad systemem wsparcia dla 14 SMR-ów w trzech lokalizacjach, w tym również w Stawach Monowskich.
Aktualnie prowadzone działania pozwalają stwierdzić, że pierwszy SMR powstanie we Włocławku do roku 2032/33.
Warto też zauważyć, że prowadzone w sposób ciągły przez OSGE działania w obszarze np. licencjonowania technologii (np. Wstępny Raport Bezpieczeństwa, tzw. PSAR), a także przygotowania dotyczące projektu technicznego w znacznym stopniu dotyczą wszystkich omawianych lokalizacji.

Czy nadal planowane jest w Oświęcimiu – Stawach Monowskich wybudowanie małego reaktora BWRX-300? Jeśli tak, to na jakim etapie jest inwestycja? Jeśli, nie dlaczego odstąpiono od projektu?

Stawy Monowskie są w grupie trzech lokalizacji w których OSGE rozwija projekt zmierzający do rozpoczęcia budowy. Na żadnym etapie nie było i nie ma mowy o „odstąpieniu” od inwestycji. Pragniemy jednak podkreślić, że ostateczna decyzja o inwestycji w Stawach Monowskich (analogiczne sytuacja wygląda w innych wytypowanych lokalizacjach) będzie możliwa po przeprowadzeniu szczegółowych analiz środowiskowych i uzyskaniu pozytywnej decyzji środowiskowej dla wytypowanej przez nas lokalizacji. W myśl przepisów, jest to niezbędny element procesu inwestycyjnego bez którego inwestor nie uzyska pozwolenia na budowę.

Kiedy może ewentualnie rozpocząć się budowa małej elektrowni atomowej w Oświęcimiu-Stawach Monowskich?

Rozpoczęcie prac nad obiektem energetyki jądrowej wymaga długotrwałych przygotowań na różnych płaszczyznach, m.in. licencjonowania technologii i potwierdzenia jej bezpieczeństwa przez Państwową Agencję Atomistyki, uzyskania zgód środowiskowych poprzez przygotowanie raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko (GDOŚ), przygotowania projektu technicznego i organizacji łańcucha dostaw. W odniesieniu do projektu w Stawach Monowskich OSGE jest aktywne na każdej z tych płaszczyzn. Na bazie obecnego harmonogramu zakładamy, że faza konstrukcyjna w Stawach Monowskich może rozpocząć się w 2029/30 roku. Finalnie będzie to zależne od przebiegu badań środowiskowych i tempa uzyskiwania przez spółkę wymaganych zgód.

Jaki jest wstępny koszt planowanej przez Państwa inwestycji w Oświęcimiu-Stawach Monowskich?

Program inwestycyjny realizowany przez OSGE zakłada budowę 14 jednostek w pierwszej fazie w trzech wymienionych wcześniej lokalizacjach. Szacowane przez nas koszty są rozpatrywane w odniesieniu do floty reaktorów, gdyż jedynie wówczas uzyskujemy realne oszczędności wynikające z modułowości małych reaktorów. Szacunki na obecnym etapie wskazują na koszt jednego bloku rzędu 2,0-2,2 mld euro, ale rozpatrywany jako średni koszt bloku przy 14 blokach. Specyfika projektu powoduje, że każda kolejna jednostka będzie tańsza od poprzedniej.

P.S. Przypomnę też dwa odcinki “Porozmawiajmy.O” dotyczące elektorowi, które powstały już jakiś czas temu…

Na osiedlu Chemików w pobliżu tzw. wieżowców oraz znanego i lubianego niemieckiego sklepu spożywczego na chodnikach pojawiły się dość intrygujące napisy. Zresztą nie pierwszy raz w naszym mieście. Chyba mamy taki oświęcimski zwyczaj…

Pozwólcie, że zacytuję „słowa mają znaczenie”, a następnie „inżynierka”, „nurkini”, „profesora”, „kierowczyni” i np. „naukowczyni”. Wiem, Ci nowocześni i uśmiechnięci powiedzą, że są to tzw. feminitywy. Tak wiem o tym. Ale czym my się w Oświęcimiu zajmujemy? Przecież słowa „nurkini”, „kierowczyni” i „naukowczyni” podkreśla na czerwono nawet popularny edytor teksów MS Word. Nie wiem kto jest autorem tego pomysłu, ale może to nawet lepiej. Nie będę prowadził śledztwa.

Zajmujemy się w Oświęcimiu sprawami ideologicznymi i próbujemy wprowadzać do przestrzeni publicznej na siłę nowomowę, a tymczasem… np. w mieście ubywa nam mieszkańców, młodzi wyjeżdżają za lepszą pracą, a bezrobocie w powiecie rośnie (w lutym 2024 zarejestrowanych było 2554 bezrobotnych, a w lutym 2026 zarejestrowanych było już 2928 osób). Trend, nawet w lokalnej gospodarce miasta i powiatu, jest jednoznaczny, a my promujemy na ulicach miasta… feminitywy. Bo kiedy jedni, najprawdopodobniej za pozwoleniem władz miasta, zajmują się odmianą słów, inni muszą odmieniać swoje życie przez przypadki: wyjazd, emigracja, brak pracy, brak perspektyw.

Takimi skromnymi działaniami niestety w Oświęcimiu sytuacji nie poprawimy. Tak jak pisaliśmy już wielokrotnie. Mówiliśmy o tym. Potrzebujemy całkowitej zmiany myślenia o mieście i powiecie. Chyba, że chcemy, aby Oświęcim był tylko 30-tysięczną sypialnią dla większych, ościennych miast.

Ja z koncepcją Oświęcimia miasta skansenu-sypialni się nie zgadzam. Dlatego przypomnę tylko kilka naszych inicjatyw związanych z gospodarką. Miejska stacja paliw – nie. Program „wracaj do Oświęcimia” – nie. Strategia marketingowa „Oświęcim dla Biznesu” – nie. Wykorzystanie potencjału drogi ekspresowej S1 – nie bardzo. Rewitalizacja linii kolejowej Oświęcim-Tychy – nie bardzo. Promocja miejskich lokali użytkowych – nie bardzo. Obniżenie podatków i opłat lokalnych – nie. Postawienie bankomatu na targowisku miejskim – nie. Zabieganie przez władze miasta i powiatu o budowę reaktora SMR – nie. Mieszkania komunalne – nie. To tylko przykłady. Sami zobaczcie i oceńcie. A przecież od wielu lat rządzą miastem i powiatem tak nowocześni i uśmiechnięci panowie. Miasto niestety powoli się zwija. Gospodarka ewidentnie nie jest priorytetem obecnych władz miasta i powiatu.

Tymczasem od czasu do czasu lubimy sobie w Oświęcimiu coś na chodnikach popisać. Tylko po co? Przybyło nam od tego lokalnie miejsc pracy? Jakieś „naukowczynie” i „profesory” odkryły coś nowego co odmieniło nasze życie w Oświęcimiu? Moi Drodzy, zmieńmy wreszcie sposób myślenia o zarządzaniu miastem, bo zostaniemy bez „kominiarek”, „chirurżek” i „rektorek”. Dziś jedynie pilnie potrzebne są nam „lekarki” do przychodni ZLA.

Można by więc powiedzieć, że zamiast malować na chodnikach kolejne „-czynie” i „-arki”, lepiej byłoby w końcu „domalować” kilka konkretnych miejsc pracy i realnych szans rozwoju dla mieszkańców Oświęcimia i okolic.

A jeśli już koniecznie ktoś chce coś dopisywać w przestrzeni publicznej, to proponuję krótkie hasło: „tu powstaje praca” i najlepiej, żeby tym razem nie była to tylko forma językowa, ale rzeczywistość. Bo inaczej obudzimy się w mieście, w którym zostaną już tylko „autorzy napisów”… i nikt, kto miałby je czytać. I pamiętajmy, że jeśli chcemy naprawdę nowoczesnego miasta i powiatu, to zacznijmy od gospodarki, a nie od gramatyki.

Każdego roku, 17 listopada, zatrzymujemy się na chwilę, by pomyśleć o tych najmniejszych i najbardziej dzielnych – o wcześniakach. O dzieciach, które swoją pierwszą życiową walkę muszą stoczyć, zanim jeszcze nauczą się płakać pełnym głosem. To także dzień ich rodziców, którzy od pierwszych chwil rodzicielstwa poznają, że miłość to nie tylko tulenie w ramionach, ale też czuwanie przy inkubatorze, drżenie o każdy oddech i wdzięczność za każdy gram wypitego mleka i przybranej wagi.

Według statystyk w Polsce co dziesiąte dziecko rodzi się przedwcześnie, tj. 37. tygodniem ciąży. Za tymi statystykami kryją się dramaty, ale i niesamowite historie odwagi, nadziei i wytrwałości. Bo wcześniaki to prawdziwi mali wojownicy, a ich rodzice to często bohaterowie codzienności. Wiedzą o tym lekarze neonatolodzy, pielęgniarki oddziałów intensywnej terapii noworodka, fizjoterapeuci, logopedzi i pedagodzy, którzy dzień po dniu pomagają tym dzieciom dogonić rówieśników.

Z okazji Światowego Dnia Wcześniaka warto im wszystkim z serca podziękować za profesjonalizm, cierpliwość i serce, którego w tej pracy potrzeba równie dużo, co wiedzy.

Piszę to nie tylko jako radny miasta Oświęcim, ale także jako wcześniak i tata wcześniaka z niepełnosprawnością. Wiem, jak długa i trudna bywa droga do zdrowia i rozwoju dziecka, które zaczęło życie za wcześnie.

Wiem też, jak ogromną różnicę potrafi zrobić wsparcie samorządu tego lokalnego, najbliższego człowiekowi. Bo samorząd to nie tylko drogi, parki, kwiatki, budżety i uchwały. To także, a może przede wszystkim, troska o ludzi. I choć nie każdy radny czy urzędnik samorządowy ma wpływ na medycynę, to każdy może pomóc rodzinom wcześniaków w sposób bardzo realny.

Co przykładowo może zrobić gmina bądź miasto? Przede wszystkim rozwijać system wczesnego wspomagania rozwoju, czyli zapewniać dzieciom dostęp do bezpłatnych zajęć z fizjoterapeutami, logopedami i psychologami. Warto też wspierać poradnie psychologiczno-pedagogiczne, które często są pierwszym miejscem pomocy dla rodziców zagubionych w gąszczu formalności. Samorząd może także np. dofinansowywać specjalistyczne, często bardzo drogie terapie, czy sprzęt rehabilitacyjny. A może stworzyć bon dla wcześniaka? Sprawa otwarta.

Równie ważne są działania bardziej społeczne, jak np. organizowanie grup wsparcia dla rodziców wcześniaków, spotkań edukacyjnych z lekarzami, warsztatów czy pikników rodzinnych, na których można nie tylko porozmawiać, ale i poczuć, że nie jest się samemu. Wreszcie, samorząd lokalny może tworzyć miejsca przyjazne wcześniakom i dzieciom z niepełnosprawnościami: dostosowane place zabaw, dostępne żłobki i przedszkola, czy przychodnie bez barier.

To wszystko są działania, które nie wymagają rewolucji ani milionowych budżetów. Często wymagają empatii, wrażliwości i zrozumienia. Wiem doskonale, że rodzice wcześniaków często nie proszą o litość, tylko o równe szanse. O to, by mogli pracować, leczyć, wychowywać i żyć. Aby to wszystko odbywało się bez ciągłej walki z systemem.

Na szczęście coraz więcej samorządów dostrzega te potrzeby. Powstają lokalne programy wsparcia wcześniaków, akcje edukacyjne, lokalne dni świadomości. I dobrze, bo każde dziecko, niezależnie od tego, ile ważyło przy urodzeniu, zasługuje na szansę, by rozwijać się w swoim tempie i ze wsparciem wspólnoty, w której przyszło na świat.

Światowy Dzień Wcześniaka to nie tylko data w kalendarzu. To dzień refleksji, wdzięczności i nadziei. Dzień, w którym patrzymy z szacunkiem na tych najmniejszych, którzy swoim istnieniem udowadniają, że siły nie mierzy się w kilogramach.

Dlatego dziś, z całego serca, chcę podziękować wszystkim lekarzom, pielęgniarkom, położnym, fizjoterapeutom, logopedom, psychologom i nauczycielom, którzy z oddaniem towarzyszą wcześniakom i ich rodzinom. To dzięki Wam wiele cudów dzieje się codziennie, najczęściej zupełnie  po cichu, bez blasku fleszy.

Wszystkim wcześniakom życzę zdrowia, uśmiechu i nieustającej ciekawości świata. Rodzicom, cierpliwości, nadziei i siły, by nigdy nie zabrakło im wiary w lepsze jutro. A nam wszystkim empatii i otwartości, byśmy potrafili dostrzec, że czasem największe serca biją w najmniejszych ciałach.

Z uśmiechem, wdzięcznością i przekonaniem, że razem możemy więcej!