Kontynuuję serię publikacji „pytania i odpowiedzi” przygotowaną dla “Kuriera Oświęcimskiego”. Dziś część druga. Moim celem jest przedstawienie faktów i odpowiedzi na pytania, które najczęściej pojawiają się wśród mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej. Na pytania odpowiedział Mariusz Ilnicki, SMR Development Expert z firmy Orlen Synthos Green Energy sp. z o.o.

Jakub Przewoźnik: Czy możliwe jest wykorzystanie nadmiarowego ciepła powstającego w reaktorze do zasilania ciepła systemowego w Oświęcimiu i okolicach?

OSGE: Takie założenie od początku przyświeca OSGE. Planowane przez nas rozwiązanie zakłada, że reaktory BWRX-300 będą produkować nie tylko energię elektryczną (dystrybucja do sieci oraz do zakładów przemysłowych Synthos), ale i parę przemysłową (odbiorca Synthos) oraz ciepło systemowe dla miasta Oświęcim.

Zastosowanie takiego rozwiązania wymaga dostosowania projektu BWRX-300, gdyż oryginalnie projekt opracowany przez amerykańsko-japońskie GE Vernova Hitachi nie zakłada pozyskiwania ciepła czy to dla przemysłu czy sieci ciepłowniczych. Wynika to ze specyfiki rynku północno-amerykańskiego, gdzie brak jest systemów centralnego ogrzewania, będących rozwiązaniem powszechnie stosowanym w Europie Środkowej.

Jak wygląda ewentualna Państwa współpraca z lokalnymi samorządami, tj. Miastem Oświęcim, Gminą Oświęcim i Powiatem Oświęcimskim?

Bardzo istotnym elementem przygotowania procesu inwestycji jest zbudowanie zaufania i zrozumienia ze strony społeczności lokalnej oraz lokalnych interesariuszy, w tym przedstawicieli samorządu. Dla OSGE oczywistym jest, że rozwojowi projektu towarzyszyć będzie rozbudowany dialog z mieszkańcami, samorządem. Możemy zapewnić, że aktywność spółki w tym obszarze ulegnie intensyfikacji już w najbliższym czasie.

Jak wygląda ewentualna Państwa współpraca z Małopolską Uczelnią Państwową w Oświęcimiu? Chodzi w szczególności o kształcenie kadr do obsługi ewentualnej przyszłej elektrowni.

Na tym etapie nie prowadzimy rozmów z uczelnią. Jednakże już dziś profil uczelni sprawia, że jej alumni posiadają kompetencje do pracy w firmach zaangażowanych lub planujących brać udział w inwestycjach z segmentu energetyki jądrowej. Energetyka odnawialna i zarządzanie energią, mechatronika, informatyka – wszystkie te kierunki dają potencjalnie takie możliwości.

Czy dla lokalizacji Stawy Monowskie wykonano już wstępne analizy środowiskowe, geologiczne lub lokalizacyjne? Jeśli tak, jakie są ich główne wnioski?

Na bazie dostępnych wyników badań i analiz, we współpracy z renomowanymi instytucjami i firmami (Główny Instytut Górnictwa, Instytut Geofizyki PAN, Energoprojekt-Katowice), firma dokonała wstępnego wyboru lokalizacji, wśród nich znalazły się Stawy Monowskie. Było to możliwe ze względu na brak występowania warunków wykluczających dla wskazanego terenu (głównie kwestie geologiczne – uskoki, osuwiska, szkody górnicze; hydrologiczne – brak wody versus powodzie). Obowiązujące przepisy prawa oraz międzynarodowe standardy bezpieczeństwa jądrowego wymagają, aby każda potencjalna lokalizacja obiektu jądrowego przeszła kompleksową, wielokryterialną ocenę. Ocena ta obejmuje m.in.: badania i analizy z zakresu sejsmiki i tektoniki, warunków geologiczno-inżynierskich, warunków hydro-geologicznych, hydrologii, meteorologii, dotyczące możliwości sprawnego przeprowadzenia działań interwencyjnych w przypadku wystąpienia zdarzenia radiacyjnego oraz analizy ilościowe i jakościowe wody potrzebnej do chłodzenia, a także monitoringi: sejsmiczny, meteorologiczny, hydrologiczny, hydrogeologiczny i radiacyjny.

To wyniki tych kompleksowych i długotrwałych badań i analiz będą stanowić podstawę do sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz raportu lokalizacyjnego, wymaganych na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, a w konsekwencji uzyskania decyzji o ustaleniu lokalizacji będącej ważnym elementem całego procesu zmierzającego do uzyskania zezwolenia na budowę.

W kolejnej części cyklu „pytania i odpowiedzi” zapytam m.in. o ewentualne korzyści gospodarcze i podatkowe dla naszych oświęcimskich samorządów, o nowe miejsca pracy oraz o ostateczny harmonogram realizacji planowanych inwestycji w Polsce przez firmę OSGE.

Widząc małe zainteresowanie tematem SMR ze strony władz Miasta, Powiatu i Gminy wraz z Kolegą Pawłem Plintą złożyliśmy do prezydenta Janusza Chwieruta interpelację w sprawie stanu zaawansowania budowy “małego atomu” oraz wykorzystania nowej inwestycji do promocji i gospodarczego rozwoju Oświęcimia. Cała jej treść poniżej:

Poniżej odpowiedź, którą otrzymaliśmy od gospodarza Oświęcimia:

Nic nas nie jest już chyba w stanie zaskoczyć… Styl odpowiedzi Pana prezydenta Chwieruta świadczy o nim samym i otaczającym go środowisku politycznym. Sami z resztą co oceńcie.

Władze Oświęcimia, Gminy Oświęcim, Powiatu Oświęcimskiego milczą w sprawie planowanej budowy elektrowni w Stawach Monowskich. Dlatego na potrzeby “Kuriera Oświęcimskiego” postanowiłem przygotować kilka publikacji w formie pytań i odpowiedzi związanej z SMR. Pierwsza część została opublikowana już w wersji papierowej “Kuriera Oświęcimskiego”. Na pytania odpowiada p. Mariusz Ilnicki, SMR Development Expert z firmy Orlen Synthos Green Energy sp. z o.o.

W której lokalizacji (Ostrołęka, Włocławek, Warszawa, Tarnobrzeg, Stalowa Wola, Dąbrowa Górnicza, Kraków i Stawy Monowskie) inwestycja jest najbardziej zaawansowana? W której lokalizacji może powstać pierwsza elektrownia?

OSGE obecnie koncentruje się na działaniach zmierzających do rozpoczęcia budowy elektrowni z reaktorami BWRX-300 w trzech lokalizacjach: Stawy Monowskie, Włocławek i Stalowa Wola. Dla tych projektów spółka posiada wydane przez Min. Klimatu i Środowiska w 2023 roku decyzje zasadnicze (decyzja dla Włocławka została na wniosek inwestora zmieniona w lutym 2026 przez Ministra Energii – zwiększono liczbę możliwych jednostek z czterech do sześciu). W odniesieniu do dwóch projektów – Włocławek i Stawy Monowskie – zostały już wydane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) postanowienia o zakresie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zaś dla Stalowej Woli został złożony odpowiedni wniosek. Dla Stawów Monowskich OSGE posiada także decyzję o warunkach przyłączenia do sieci, wydaną przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. W dniu 26 czerwca 2026 r. OSGE wystąpiło do Ministra Energii o rozpoczęcie prac nad systemem wsparcia dla 14 SMR-ów w trzech lokalizacjach, w tym również w Stawach Monowskich.
Aktualnie prowadzone działania pozwalają stwierdzić, że pierwszy SMR powstanie we Włocławku do roku 2032/33.
Warto też zauważyć, że prowadzone w sposób ciągły przez OSGE działania w obszarze np. licencjonowania technologii (np. Wstępny Raport Bezpieczeństwa, tzw. PSAR), a także przygotowania dotyczące projektu technicznego w znacznym stopniu dotyczą wszystkich omawianych lokalizacji.

Czy nadal planowane jest w Oświęcimiu – Stawach Monowskich wybudowanie małego reaktora BWRX-300? Jeśli tak, to na jakim etapie jest inwestycja? Jeśli, nie dlaczego odstąpiono od projektu?

Stawy Monowskie są w grupie trzech lokalizacji w których OSGE rozwija projekt zmierzający do rozpoczęcia budowy. Na żadnym etapie nie było i nie ma mowy o „odstąpieniu” od inwestycji. Pragniemy jednak podkreślić, że ostateczna decyzja o inwestycji w Stawach Monowskich (analogiczne sytuacja wygląda w innych wytypowanych lokalizacjach) będzie możliwa po przeprowadzeniu szczegółowych analiz środowiskowych i uzyskaniu pozytywnej decyzji środowiskowej dla wytypowanej przez nas lokalizacji. W myśl przepisów, jest to niezbędny element procesu inwestycyjnego bez którego inwestor nie uzyska pozwolenia na budowę.

Kiedy może ewentualnie rozpocząć się budowa małej elektrowni atomowej w Oświęcimiu-Stawach Monowskich?

Rozpoczęcie prac nad obiektem energetyki jądrowej wymaga długotrwałych przygotowań na różnych płaszczyznach, m.in. licencjonowania technologii i potwierdzenia jej bezpieczeństwa przez Państwową Agencję Atomistyki, uzyskania zgód środowiskowych poprzez przygotowanie raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko (GDOŚ), przygotowania projektu technicznego i organizacji łańcucha dostaw. W odniesieniu do projektu w Stawach Monowskich OSGE jest aktywne na każdej z tych płaszczyzn. Na bazie obecnego harmonogramu zakładamy, że faza konstrukcyjna w Stawach Monowskich może rozpocząć się w 2029/30 roku. Finalnie będzie to zależne od przebiegu badań środowiskowych i tempa uzyskiwania przez spółkę wymaganych zgód.

Jaki jest wstępny koszt planowanej przez Państwa inwestycji w Oświęcimiu-Stawach Monowskich?

Program inwestycyjny realizowany przez OSGE zakłada budowę 14 jednostek w pierwszej fazie w trzech wymienionych wcześniej lokalizacjach. Szacowane przez nas koszty są rozpatrywane w odniesieniu do floty reaktorów, gdyż jedynie wówczas uzyskujemy realne oszczędności wynikające z modułowości małych reaktorów. Szacunki na obecnym etapie wskazują na koszt jednego bloku rzędu 2,0-2,2 mld euro, ale rozpatrywany jako średni koszt bloku przy 14 blokach. Specyfika projektu powoduje, że każda kolejna jednostka będzie tańsza od poprzedniej.

P.S. Przypomnę też dwa odcinki “Porozmawiajmy.O” dotyczące elektorowi, które powstały już jakiś czas temu…

Jest w Oświęcimiu pewna tradycja, która nie ma nic wspólnego np. z Bożym Narodzeniem, Wielkanocą, czy nawet wrześniowym Świętem Miasta. To tradycja zamykania krytej pływalni… dokładnie wtedy, gdy najbardziej jest potrzebna.

Kalendarz jest nieubłagany. Dzieci kończą rok szkolny, rodzice zastanawiają się, jak zorganizować im wolny czas, termometry pokazują (czasami) blisko 40 stopni, a my w Oświęcimiu… wywieszamy przysłowiową kartkę „przerwa techniczna” i zapraszamy za trzy tygodnie. Tak, 21 dni!

W tym roku od 20 lipca do 10 sierpnia. Przypadek? Oczywiście, że nie. To już niemal taki nasz oświęcimski rytuał.

Przyznam szczerze, podziwiam pewnego rodzaju konsekwencję. W świecie, w którym wszystko się zmienia, inflacja raz rośnie, raz spada, drogi się budują, benzyna drożeje choć cena baryłki spada, pociągi przyjeżdżają szybciej niż kiedyś, jedno pozostaje niezmienne. W środku wakacji pływalnia w Oświęcimiu zamyka swoje podwoje.

Wiem, przecież trzeba zrobić przeglądy. I trudno się z tym nie zgodzić. Bezpieczeństwo jest najważniejsze. Tylko od lat nurtuje mnie pytanie czy naprawdę jedynym możliwym terminem na obowiązkowe prace są właśnie wakacje? To trochę tak, jakby najlepsza lodziarnia na oświęcimskim Rynku zamykała się na remont w lipcu lub sierpniu, stok narciarski ogłaszał kilkutygodniową przerwę techniczną w styczniu, a św. Mikołaj brał urlop 6 grudnia.

W tym wszystkim najbardziej szkoda jednak dzieci. Przez dziesięć miesięcy słyszą od nas dorosłych, że „jeszcze chwila, będą wakacje”. No i są wakacje. Weźmiemy kartę mieszkańca i pójdziemy na basen. Ale niestety w Oświęcimiu przez trzy tygodnie nie można. Zaraz ktoś mi powie, że są przecież inne miejsca. Owszem. Można pojechać do sąsiednich miejscowości, można wsiąść do samochodu i szukać kąpieliska. Tylko dlaczego mieszkańcy i podatnicy Oświęcimia mają szukać bezpiecznej wody poza swoim miastem? Np. w Brzeszczach, Tychach, Libiążu…

Przypomnę. Oświęcim nadal nie posiada ogólnodostępnego miejskiego kąpieliska z prawdziwego zdarzenia. Nie mamy miejsca, które w upalne dni stałoby się naturalnym centrum letniego wypoczynku całych rodzin. A skoro nie ma otwartego kąpieliska, tym bardziej trudno zrozumieć zamykanie krytej pływalni właśnie wtedy, gdy zainteresowanie wodą jest największe.

To wszystko to nie jest pretensja do pracowników pływalni i MOSiR-u. Oni wykonują swoją pracę i muszą wykonać konieczne przeglądy techniczne. To raczej pytanie o sposób planowania i o filozofię zarządzania miastem. Sposób zarządzania miastem, który już na dobre wyczerpał swoją formułę…

Może warto usiąść jesienią przy stole, w zaciszu spokojnych gabinetów na ul. Zaborskiej 2 i zadać sobie proste pytanie – czy naprawdę nie da się tego zrobić inaczej? Czy nie można podzielić np. prac na etapy? Przeprowadzić części przeglądów wcześniej lub później? Czy nie można wykonać przeglądu np. w jakiś przerwach świątecznych? Czy nie da się poszukać rozwiązania, które pogodzi bezpieczeństwo z potrzebami mieszkańców? Bo miasto przyjazne rodzinom poznaje się nie tylko po drogich inwestycjach i efektownych ukwieconych rondach. Czasem o jakości życia w mieście decydują też drobiazgi. Takie jak np. możliwość pójścia z dzieckiem na basen w środku wakacji. Co jest chyba naturalne i w miarę zrozumiałe.

Mam nadzieję, że kiedyś doczekamy czasów, w których wakacyjną tradycją w Oświęcimiu będzie nie kartka z napisem „nieczynne”, ale śmiech dzieci dobiegający z otwartego kąpieliska i pełnej życia pływalni.

Bo lato jest od pływania. Nie od czekania.